Sanat tarihi boyunca bazı başyapıtlar, asıl anlamlarından oldukça uzak şekillerde yorumlanarak popüler kültürde kendilerine yer bulmuştur. Bu tablolar üzerine kurulan mitler ve yanlış anlamalar, zaman içinde o kadar yaygınlaşmıştır ki gerçek anlamları neredeyse tamamen gölgede kalmıştır. Rönesans'tan modern döneme kadar uzanan bu yanlış yorumlar, hem sanatçıların niyetlerini çarpıtmış hem de eserlerin tarihsel bağlamını bulanıklaştırmıştır. Özellikle sembolik içerik taşıyan kompozisyonlar, dönemin kültürel kodlarına hakim olmayanlar tarafından farklı okumalarla karşılanmıştır.
Sanat eserlerinin yanlış yorumlanmasının arkasında birden fazla neden yatmaktadır ve bu nedenler genellikle tarihsel uzaklık, kültürel kopukluk ve modern bakış açısının getirdiği önyargılarla ilişkilidir. Öncelikle, bir eserin yaratıldığı dönemin toplumsal normları, dini inançları ve sanatsal gelenekleri günümüze tam anlamıyla aktarılamamaktadır. Örneğin ortaçağ veya Rönesans dönemi izleyicileri için son derece açık olan semboller, bugünün seyircisi için gizemli veya belirsiz kalabilmektedir. Ayrıca, popüler medya ve kitle iletişim araçlarının etkisiyle bazı eserler hakkında yaratılan senaryolar, akademik araştırmalardan çok daha hızlı yayılmakta ve kolektif bellekte yer etmektedir. Öte yandan komplo teorileri, romantikleştirilmiş hikayeler ve spekülatif yaklaşımlar ise gerçek tarihsel verilerin önüne geçebilmektedir.
Leonardo da Vinci'nin Milano'daki Santa Maria delle Grazie kilisesinde bulunan Son Akşam Yemeği freski, popüler kültürde sayısız komplo teorisine konu olmuştur ve bunların çoğu tarihsel gerçeklerle örtüşmemektedir. En yaygın yanılgılardan biri, İsa'nın sağında oturan figürün Mecdelli Meryem olduğu iddiasıdır ancak tüm sanat tarihi kaynakları bu figürün genç havari Yuhanna olduğu konusunda hemfikirdir. Rönesans döneminde genç erkek figürler sıklıkla feminen özelliklerle tasvir edilmiştir ve bu dönemin estetik anlayışını yansıtmaktadır. Bir başka yaygın yanlış inanış ise masada on üç kişi olmasının uğursuzluk getireceği fikriyle bağlantılıdır fakat bu inanç aslında tablonun ortaya çıkmasından sonra popülerleşmiştir. Leonardo'nun asıl odaklandığı nokta, İsa'nın "İçinizden biri bana ihanet edecek" sözünün ardından havarilerin gösterdiği psikolojik tepkilerdir. Her havaride farklı bir duygu durumu yakalanmış ve kompozisyon dramatik anın dondurulmuş halidir.
Diego Velázquez'in 1656 tarihli Las Meninas tablosu, sanat tarihi eleştirmenlerinin en çok tartıştığı eserlerden biridir ve bu tartışmalar genellikle kompozisyonun karmaşıklığından kaynaklanmaktadır. Tablo hakkındaki en yaygın yanılgı, tablonun sadece İspanya Prensesi Margarita'nın portresi olduğu yönündedir ancak eser çok daha katmanlı bir görsel anlatıya sahiptir. Velázquez kendini de sahneye dahil ederek, resim yapma eylemini ve sanatçının toplumsal konumunu sorgulamıştır. Aynadaki yansımalar, perspektif oyunları ve izleyicinin bakışının yönlendirilme biçimi ise eseri bir meta-resim haline getirmektedir.
Raphael'in Vatikan Sarayı'ndaki Stanza della Segnatura için yaptığı Atina Okulu freski, antik felsefenin görsel bir sentezi olarak tasarlanmıştır ancak figürlerin kimlikleri konusunda yüzyıllardır süregelen tartışmalar vardır. En yaygın yanlış anlama, merkezdeki iki ana figürden Platon'un göğü, Aristoteles'in ise yeri işaret ettiği şeklindeki basitleştirici okumadır. Gerçekte Platon elindeki Timaeus ile ideal formlar dünyasına, Aristoteles ise Etik kitabıyla pratik bilgeliğe gönderme yapmaktadır ve bu ayrım çok daha derindir. Kompozisyondaki diğer filozofların kimliklerinin kesin olarak belirlenmesi de mümkün değildir çünkü Raphael döneminde bu figürlerin kimin kimi temsil ettiğine dair kesin bir kayıt bırakılmamıştır. Modern yorumcular sıklıkla kendi felsefi gündemlerine uygun okumalar yaparak, eserin Rönesans hümanizmi bağlamındaki özgün anlamını gözden kaçırmaktadır.
Edvard Munch'un ikonik Çığlık tablosu, popüler kültürde genellikle kişisel çöküş veya psikolojik bunalımın ifadesi olarak sunulur ancak sanatçının kendi açıklamaları farklı bir hikaye anlatmaktadır. Munch, günlüğünde Oslo Fiyordu üzerinde yürürken yaşadığı doğaüstü bir deneyimden bahsetmektedir ve gökyüzünün kana bulandığı ve doğanın çığlık attığı anı betimlemektedir. Tablodaki figür çığlık atmamakta, aksine doğadan gelen varoluşsal bir çığlığı duymaktadır ve bu çığlığın etkisiyle kulaklarını kapatmaktadır.
Michelangelo'nun Sistine Şapeli tavanındaki Âdem'in Yaratılışı paneli ise son yıllarda Tanrı figürünün arkasındaki şeklin insan beyni anatomisine benzediği iddiasıyla yeniden gündeme gelmiştir ancak bu teori tartışmalıdır. Bu yorumu savunanlar, Michelangelo'nun anatomi bilgisinin derinliğini ve figürün ardındaki şekildeki her detayın beynin bölümleriyle eşleştiğini ileri sürmektedir. Ancak Rönesans döneminde sanatçıların anatomiyle yakın ilgisi bilinse de, böyle bir sembolizmin dönemin teolojik anlayışıyla uyumlu olup olmadığı sorgulanmaktadır.
Jan van Eyck'in 1434 tarihli Arnolfini Portresi de sanat tarihinde en çok tartışılan eserlerden biridir ve yaygın inanışın aksine bunun bir evlilik töreni sahnesi olduğu kesinlik kazanmamıştır. Tablodaki çiftin kimliği bile kesin değildir ve uzun süre Giovanni di Nicolao Arnolfini ve eşi olduğu düşünülse de, bu tanımlama da sorgulanmaktadır. Eserdeki sembolik detaylar, dönemin Flaman resim geleneğindeki zenginlik ve sadakat göstergeleri olabilir ancak bunların yasal bir nikah belgesini temsil ettiği fikri zorlama bir yorumdur. Aynadaki yansıma ve arkadaki imza ise bazıları tarafından sanatçının evliliğe tanıklık ettiğinin kanıtı sayılırken, başkaları bunun sadece resim sanatının gerçekliği yakalama gücünü vurgulayan bir detay olduğunu savunmaktadır.
Sandro Botticelli'nin Venüs'ün Doğuşu tablosu, Rönesans döneminin en tanınmış eserlerinden biri olsa da sıklıkla yalnızca klasik mitolojinin basit bir görseli olarak algılanmaktadır. Eser yüzeysel olarak Venüs'ün denizden doğuşunu anlatsa da, Neoplatonist felsefenin derin etkisi altında şekillenmiş karmaşık bir alegori şeklindedir. Medici ailesinin entelektüel çevresinde gelişen bu düşünce akımı, antik paganizmi Hristiyan teolojisiyle harmanlayarak aşk ve güzellik kavramlarını yüceltmektedir.
Johannes Vermeer'in İnci Küpeli Kız tablosu, gizemli ifadesi ve kimliği belirsiz modeli nedeniyle yüzyıllar boyunca merak uyandırmıştır ancak bu eserin gerçek bir portre olduğuna dair kesin kanıt yoktur. Her en kadar Tracy Chevalier'in romanı ve sonrasında çekilen film, tablonun ardında romantik bir hikaye kurmuş olsa da bunlar tamamen kurguya dayalıdır. Vermeer'in kompozisyonu muhtemelen bir tronie, yani belirli bir kişinin portresi olmaktan ziyade farklı karakter tipini veya duygu durumunu yakalayan hayali bir çalışmadır. Hollanda Altın Çağı'nda bu tür eserler oldukça yaygındı ve sanatçılar ışık, gölge ve ifade üzerindeki ustalıklarını göstermek için bu türü sıklıkla kullanmıştır. Tablodaki kızın kimliği hiçbir zaman kesin olarak belirlenememiştir ve kızın Vermeer'in kızı, hizmetçisi veya tamamen hayali bir figür olduğuna dair farklı teoriler vardır.
Sanat tarihinde tablolara yönelik yorumlar, günümüz izleyicilerinin eserlere yaklaşımını şekillendirmekte ve bazen özgün anlamların tamamen unutulmasına yol açmaktadır. Popüler kültürün ürettiği anlatılar, akademik araştırmalardan çok daha geniş kitlelere ulaştığı için, eserler hakkında yanlış bilgiler de kolektif hafızada yerleşmektedir. Bu durum ise ziyaretçilerin genellikle önceden edindikleri yanlış bilgilerle eserlerin karşısına geçmeleri nedeniyle sanat eğitimini ve müze deneyimini etkilemektedir.
